Jest artystą wizualnym, rzeźbiarzem, performerem, nauczycielem, kuratorem i animatorem życia kulturalnego, aktywistą. Mowa o Grzegorzu Klamanie, gdańskiej postaci kultury. W tym artykule na gdanski.pro opowiemy więcej o jego życiu i twórczości.
Jego młodość
Grzegorz Klaman urodził się w 1959 roku w mieście Nowy Targ. Dorastał w zwykłej polskiej rodzinie. Od najmłodszych lat fascynowała go twórczość, w szczególności uwielbiał rzeźby. Podczas nauki w szkole Grzegorz uczęszczał również do Państwowego Liceum Technik Plastycznych. To właśnie tam nauczył się tworzyć różne rzeźby. Po ukończeniu szkoły postanowił związać swoje życie z twórczością. Dostał się do Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku, gdzie studiował na Wydziale Rzeźby.
Początki jego studiów w Gdańsku przypadły na okres powstawania „Solidarności”. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku Klaman brał udział w demonstracjach i współtworzył niezależne wydawnictwo Stanisława Brzozowskiego, które mieściło się w rodzinnym domu artysty w Nowym Targu. Jako student był jednym z liderów studenckiego koła naukowego w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, inicjował liczne wydarzenia i wystawy, współtworzył galerie studenckie w Gdańsku. Grzegorz lubił organizować wydarzenia kulturalne, gdyż to właśnie podczas ich organizacji mógł swobodnie przekładać swoje najbardziej oryginalne pomysły na rzeczywistość.
Dalsza działalność
W latach 80. Klaman był znany jako autor akcji landartowych, które tradycyjnie rozumiano jako rzeźby. Często współpracował z rzeźbiarzem Kazimierzem Kowalczykiem. Jego pierwsze prace landartowe zostały zaprezentowane w 1983 roku w starych kamieniołomach w Pińczowie. Jedna z jego najbardziej znanych akcji powstała pod tytułem Most. Na tej wystawie artysta połączył dwa brzegi zamarzniętej rzeki linią ognia o długości około 30 metrów.
Gdańsk był dla Grzegorza miejscem wyjątkowym. Uważał, że to tutaj kumulują się różne kultury i różne znaczenia. Klaman mówił o nim jako o miejscu, gdzie pod warstwami gruzu i zgniłego zboża jest spalona podłoga, potem znów ziemia, a pod nią coś jeszcze. Tak opisywał możliwości w Gdańsku.
W latach 80. rzeźbiarskie poszukiwania Klamana odpowiadały specyficznej, brutalnej naturze wyspy Granary. Były to z jednej strony odlewy ludzkiego ciała i modelowanie samego siebie, a z drugiej, przede wszystkim, rzeźba w drewnie. Artysta zyskał sławę w latach 80. jako autor drewnianych figur rzeźbionych prostymi narzędziami, takimi jak siekiera czy piła. Do swoich prac wykorzystywał dostępne mu materiały, w tym drewno, kawałki blachy i tektury. Ówcześni koledzy Klamana mówili, że rzeźby te łączyły aspekt społecznej i artystycznej rywalizacji z silnym znakiem egzystencjalnym.
Pod koniec lat 80. Klaman zaczął tworzyć duże kompozycje przestrzenne w podobnie „brutalnej” estetyce, wykorzystując materiały takie jak drewno, blacha i książki. Jego prace były wówczas czymś odważnym i nietypowym dla przeciętnego mieszkańca Gdańska.
W latach 90. twórczość Grzegorza Klamana przeszła znaczącą transformację. Artysta stał się jednym z czołowych przedstawicieli sztuki krytycznej. Krytycy zwrócili wówczas uwagę na trzy główne obszary jego twórczości, w tym krytyczną analizę architektury jako formy reprezentacji władzy, problem ciała i władzy oraz nowe tendencje w nauce.
Grzegorz wiele uwagi poświęcił Stoczni Gdańskiej. W tym okresie twórczości Klaman posługiwał się symbolami narodowymi, interesował go proces globalizacji i dominacja wielkich korporacji.