Gdańsk słynie nie tylko z dużych imprez, którym towarzyszą spektakularne widowiska, ale może pochwalić się także nie mniej popularnymi wydarzeniami kameralnymi. Na przykład Gdańskie Targi Książki to świetne wydarzenie dla tych, którzy lubią spędzać wieczory z książkami. Zyskały one sławę spokojnego, kameralnego i klimatycznego miejsca, które gromadzi równie wiele osób, co słynne festiwale muzyczne. A to dowodzi, że polska publiczność jest gotowa nie tylko na rozrywkę, ale także na kulturalne wzbogacenie, pisze gdanski.pro.
Jak to było?
Gdańskie Targi Książki powstały w 2018 roku, wpisując się w kulturalne życie miasta i od razu stały się największym tego typu wydarzeniem w Trójmieście. Choć organizatorzy mieli pewne wątpliwości co do realności i zapotrzebowania na planowane działania, postanowili działać. I jak czas pokazał, mieli rację. Co więcej, w debiutanckim roku targi zgromadziły ponad 10 000 osób. Miłośnicy książek byli zainteresowani najnowszą literaturą, oglądali książki, które chcieli i kupili je wszystkie przed zakończeniem wydarzenia. Zadowoleni byli wszyscy: goście, wydawcy, uczestnicy i organizatorzy. A rozpoczęli ten biznes Magdalena Kalisz i Paweł Szopowski. Oprócz niesamowitego wyboru książek różnych autorów i wydawców, odwiedzający mieli również okazję porozmawiać z Urszulą Jabłońską, Katarzyną Bondu, Mariuszem Szczygłem i innymi literackimi gwiazdami. Początek pokazał, że gdańska publiczność chętnie wpisała to wydarzenie do swojego kalendarza. Ludzi interesowało wszystko: rozmowy z popularnymi pisarzami oraz dyskusje na ważne tematy z reporterami, dziennikarzami i innymi ekspertami.
Po udanym debiucie nastąpiło 5 lat festiwalowego życia. I zespół Gdańskich Targów Książki nie zamierza na tym poprzestać. Rok 2019 w niczym nie ustępował poprzedniemu i zgromadził jeszcze więcej czytelników. Było ich już 14 tysięcy, co sprawiło, że organizatorzy zaczęli myśleć o rozszerzeniu terytorium. I tak się stało: festiwal zmienił swój czas i przeniósł się do innej lokalizacji. Podczas gdy pierwsze targi odbywały się wiosną, kolejne wybrały wrzesień. Koronawirus był upadkiem dla wydarzenia, podobnie jak dla wszystkich w branży. W 2021 roku targi odbyły się, spełniły wszystkie epidemiczne zasady i zapewniły bogaty program, ale czytelników było znacznie mniej.
Festiwalowi udało się w pełni powrócić do normalności w 2022 roku. Wówczas na Gdańskich Targach Książki zgromadziło się około 30 000 osób. Dyskusje, sesje autografowe, prezentacje znanych i nowych książek – było co oglądać. Jednym z gości był ukraiński badacz Jarosław Hrycak. Opowiadał on o historii Ukrainy, prezentując swoją książkę „Ukraina. Wyrwać się z przeszłości”. A rok 2023 był największym w historii targów. W piątym festiwalu wzięło udział 47 000 osób, co jest ogromną liczbą, biorąc pod uwagę format i tematykę wydarzenia. To tylko dowodzi, że organizatorzy mieli rację.
Koncepcja wydarzenia
Program Gdańskich Targów Książki zależy od założeń i pomysłów, jakie w imprezę włożyli jej organizatorzy. A sądząc po różnorodności wydarzeń, zespół zadbał o otwartość i swobodę. Pierwszym ryzykiem dla organizatorów było otwarcie takiej imprezy. I można ich zrozumieć, bo nie organizowali festiwalu muzycznego czy barwnej parady. Jednak ludzie zaakceptowali ideę spotkań literackich. Pierwszą aktywnością targów jest zakup książek. Ludzie przychodzą na wydarzenie, aby zobaczyć jak najwięcej literatury od różnych wydawców, oczekują wielu ofert, ogromnych stoisk z książkami na każdy gust i rabatów na tę literaturę. Jest to naprawdę dobra okazja zarówno dla czytelników, jak i wydawców, aby czerpać korzyści od siebie nawzajem. Na ten cel organizatorzy kładą jednak najmniejszy nacisk, bo wiadomo, że każdy odwiedzi targi dla samych udanych zakupów. Równie popularne są sesje autografów i spotkania z ulubionymi pisarzami.
Ważną misją targów jest angażowanie odwiedzających w inne aktywności. Ekipie się to udało i teraz może tylko dziwić zapotrzebowanie na różnego rodzaju wykłady, dyskusje i konferencje. Wydarzenie ma na celu promocję polskiej literatury i otwarcie jej na szerszą publiczność. A najlepszym sposobem na to są rozmowy. Polacy aktywnie dyskutują na tematy poruszane w książkach i rozwiązują kontrowersyjne kwestie, interesują się alternatywnymi liniami fabularnymi i są gotowi spierać się o niejednoznaczne decyzje autorów. Coraz więcej gości włącza się w dyskusje o książkach dokumentalnych, kwestiach politycznych, trudnych i ważnych tematach z historii Polski i świata. A wspierają ich reporterzy, dziennikarze, historycy i badacze wydający własne książki, których nie można nazwać lekką lekturą.
Targi książki po raz kolejny odbywają się w tym samym czasie, co Gdański Tydzień Demokracji. I nie jest to przypadek, bo organizatorzy z powodzeniem koordynują to wydarzenie, wspierają ideologię, a ich drogi skutecznie się splatają. Dlatego w ramach tych dwóch dużych wydarzeń z powodzeniem odbyła się dyskusja pisarzy. Zespół targów jest również otwarty na zagranicznych autorów, organizuje serię wydarzeń dla dzieci i kładzie nacisk na literaturę młodzieżową, ponieważ wymaga tego publiczność. Warsztaty, okrągłe stoły, konferencje, nietypowe prezentacje i planowane deale – tego wszystkiego można spodziewać się na Gdańskich Targach Książki.
Zespół
Udany projekt zapoczątkowali Magdalena Kalisz i Paweł Szopowski, którzy uwierzyli w ideę, bo byli jej pasjonatami. Byli ambitnymi ludźmi, którzy pasjonowali się dyskusjami literackimi, śledzili wszystkich autorów i chcieli zjednoczyć gdańszczan we wspólnym działaniu. Później dołączyli do nich inni członkowie zespołu i teraz każdy ma swoją część pracy, którą wykonuje perfekcyjnie.
Magdalena Kalisz jest prezesem zarządu i nie wyobraża sobie życia bez różnych wydarzeń. Organizuje wydarzenia literackie, artystyczne, muzyczne i inne. Gdy tylko widzi obiecujący pomysł, natychmiast go wspiera. I tak w 2015 roku zajęła się Sztuką Wyboru, połączeniem kawiarni, księgarni, galerii i domu kultury. Później zajęła się Gdańskimi Targami Książki i wciąż powiększa listę swoich projektów. Za to Gdańsk wielokrotnie doceniał jej wysiłki prestiżowymi nagrodami.
Targi współtworzył Paweł Szopowski, który pełni funkcję dyrektora organizacyjnego. To na jego barkach spoczywa odpowiedzialność wobec gości wydarzenia, bo to jego żywioł. Mężczyzna jest wydawcą i współpracuje z warszawskim wydawnictwem Dowody na Stanie. Ma też na koncie wiele wspólnych projektów z Magdaleną i z dumą odbiera wszystkie nagrody za swoją pracę.
Za uczestników targów, czyli wydawców, dziennikarzy, autorów i wykładowców odpowiada Ewa Kiełsznia. Jest koordynatorem organizacyjnym wydarzenia i dba o komfort i spokój wszystkich gości. Kobieta pracuje również jako redaktor i tłumacz, a na swoim koncie ma długą listę zorganizowanych wydarzeń. Koordynatorem programowym jest Przemysław Czaja, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Radomiu. Pomaga w organizacji każdej aktywności na targach, odpowiada za sens i treść wykładów, konferencji i seminariów. Doskonale zna potrzeby publiczności, ponieważ pracuje z czytelnikami.
Miejsce targów
Pierwszym miejscem Gdańskich Targów Książki była Polska Filharmonia Bałtycka im. Fryderyka Chopina, znajdująca się na wyspie Ołowianka. Nadała ona odpowiedni ton debiutanckiemu wydarzeniu i podkreśliła jego atmosferę. W różnych salach odbywały się różne aktywności: kameralne, jazzowe i koncertowe. Wszystkie zostały zaprojektowane na różną liczbę miejsc, a największa z nich pomieściła 1100 osób. Mimo że czytelnicy nie przebywali długo w jednej sali, miejsc było za mało. Dlatego po kilku latach organizatorzy zdecydowali się na zmianę miejsca. Z pandemią koronawirusa targi spotkały się w AmberExpo, co pozwoliło na ulokowanie ich na większej powierzchni i zachowanie wszelkich zasad bezpieczeństwa. Ostatnim miejscem było Europejskie Centrum Solidarności, które spełnia wszystkie wymagania wydarzenia i oferuje jeszcze więcej możliwości. Organizatorzy znaleźli je, gdy odwiedzający poprosili o znalezienie miejsca w centrum, do którego łatwo byłoby się dostać. A hala oferowała wiele oryginalnych lokalizacji i przestrzeni.
